Konstrukcja postaci w dramatach (i adaptacjach teatralnych prozy) Tadeusza Różewicza i Mirona Białoszewskiego. Podobieństwa i różnice.

Zagadnienia, które winny być przedmiotem analizy porównawczej, założonej w tytule tematu:

- w jaki sposób Różewicz i Białoszewski budują postaci swoich dramatów;

- „ja” liryczne bohatera dramatu;

- tożsamość postaci;

- charakterystyka postaci poprzez język, którym komunikują się ze światem;

- aspekty psychologiczne konstruowanych postaci;

- pozasłowne środki budowania postaci;

- wzajemne relacje postaci dramatu;

- konstrukcja bohatera wobec konstrukcji świata przedstawionego;

- bohaterowie wyraziści czy „szarzy”, anonimowi, istotni z racji konstruowanego przez poetów świata wartości;

- „teatr życia codziennego” postaci scenicznej – zdegradowany bohater w zdegradowanym świecie (zdegradowanym i materialnie, i duchowo);

- czy konstrukcja dramaturgów zostaje przełożona na sceniczne realizacje;

 

 

Bibliografia podmiotowa:

- dramaty T. Różewicza w dowolnych wydaniach – wybór tekstów w dyspozycji autora rozprawki;

- teksty adaptowane na scenę: Moja córeczka, Śmieszny staruszek,Śmierć w starych dekoracjach, Rajski ogródek;

- dramaty M. Białoszewskiego ze zbiorów Teatr osobny (wyd. z roku 1971 lub 1988 i 2015 jako t. 2 „Utworów zebranych” oraz Kabaret Kici Koci (publikacje w zbiorach: Rozkurz, 1980; Oho, 1985 oraz Obmapywanie Europy…, 1988).

- teksty adaptowane na scenę: Pamiętnik powstania warszawskiego.

 

 

Bibliografia przedmiotowa:

A. Assman, Między historią a pamięcią. Antologia, red. nauk. i posłowie M. Saryusz-Wolska, Warszawa 2013.

Autor – Podmiot literacki – Bohater, studia pod red. A. Martuszewskiej i J. Sławińskiego, Wrocław 1983 (m.in. E. Rzewuska, „Osobny” teatr Mirona Białoszewskiego).

W. Browarny, Tadeusz Różewicz i nowoczesna tożsamość, Kraków 2013 (proszę przejrzeć zamieszczoną tam bibliografię).

T. Drewnowski, Walka o oddech – bio-poetyka. O pisarstwie Tadeusza Różewicza, Kraków 2002 (ss. 134-165, 192-245, 265-294, 304-307).

Ewangelia odrzuconego. Szkice w 90. rocznicę urodzin Tadeusza Różewicza, red. J. M. Ruszar, Warszawa 2011 (wybrane teksty, m. in. art. T. Tomasika).

J. Fazan, Ale Ja nie Bóg. Kontemplacja i teatr w dziele Mirona Białoszewskiego, Kraków 1998.

H. Filipowicz, Laboratorium form nieczystych. Dramaturgia Tadeusza Różewicza, Kraków 2000.

E. Fuchs, Śmierć postaci scenicznej, przeł. P. Konic, „Dialog” 1989, nr 11-12.

M. Głowiński, O intertekstualności, „Pamiętnik Literacki” 1986, nr 4 (s. 75-100).

M. Głowiński, Białoszewski: codzienność i teatr, „Teatr” 1996, nr 10.

E. Goffmann, Człowiek w teatrze życia codziennego, przeł. H. Datner-Śpiewak, P. Śpiewak, Warszawa 2000

R. Handke, W świecie tekstów i wartości. Szkice z teorii lektury, Warszawa 1991.

 Ideologie codzienności, red. I. Krzemińska-Szmaj, M. Piekot, M. Poprawa, Wrocław 2009.

G. Kerényi, Odtańcowywanie poezji, czyli dzieje teatru Mirona Białoszewskiego, Warszawa 1973.

J. Kopciński, Różewicz: dramaturgia transgresji, „Dialog” 2005, nr 3.

J. Kopciński, Gramatyka i mistyka. Wprowadzenie w teatralną osobność Mirona Białoszewskiego, Warszawa 1997.

J. Kopciński, Którędy do wyjścia?, Warszawa 2002 (art.: Melodramat oraz Osmędeuszowe partytury, ss. 109-128).

A. Krajewska, Osoba w dramacie i dramat osobny w: Osoba w literaturze i komunikacji literackiej, red. E. Balcerzan, W. Bolecki, Warszawa 2000.

E. Kuźma, Kto mówi w utworach Tadeusza Różewicza w: Zobaczyć poetę. Materiały z konferencji „Twórczośc Tadeusza Różewicza”, red. E. Guderian-Czaplińska, E. Kalemba-Kasprzak, Poznań 1993.

P. Langemeyer, Różewicza obrachunki Kafkowskie. Kilka uwag do sztuk „Odejście głodomora” i „Pułapka” w: „Nasz nauczyciel Tadeusz”. Tadeusz Różewicz i Niemcy, red. A. Lawary, M. Zybura, przekł. J. Dąbrowski, Kraków 2003.

I. Libucha, „Gramatyka” Mirona Białoszewskiego, „Dialog” 1983, nr 10.

J. Majcherek, Dramatopisarz niedoceniony, „Teatr” 1986, nr 5.

M. Mateja, „Świat przedstawiony” zamiast obrazu rzeczywistości? Kreacyjny potencjał mediów brukowych w: Tabloidy. Język, wartości, obraz świata, red. I. Kamińska-Szmaj, T. Piekot, M. Poprawa, Wrocław 2011.

Obyczaje polskie. Wiek XX w krótkich hasłach, red. M. Szpakowska, Warszawa 2008.

P. Pavis, Słownik terminów teatralnych, przeł. S. Świątek, Warszawa 1998 (i wyd. nast.)

Pisanie Białoszewskiego, red. M. Głowiński, Z. Łapiński, Warszawa 1993.

M. Piwińska, Różewicza awangarda i tradycja, w: tejże, Legenda romantyczna i szydercy, Warszawa 1973

M. Piwińska, Różewicz albo technika collage’u, „Dialog” 1963 nr 9.

 Problemy teorii dramatu i teatru, red. J. Degler, t. 1 – Dramat, Wrocław 2003 (artykuły autorstwa: I. Sławińskiej, J. Kleinera, M. R. Mayenowej, S. Świontka, E, Kasperskiego, J. Błońskiego, A, Krajewskiej, J. Misiewicza).

R. K. Przybylski, Autor i jego sobowtór, Wrocław 1987.

D. Ratajczakowa, „Kartoteka” i „Do piachu” – sukces dramatu, klęska tragedii, „Dialog” 2005, nr 3.

Re: Wizje Różewiczowskie, red. J. Puzyna-Chojka, Gdańsk 2008.

K. Ruta-Rutkowska, Polska tradycja metadramatu. Wybrane zagadnienia, Warszawa 2012 (rozdz. Tadeusz Różewicz, ss. 211 - 233).

K. Rutkowski, Przeciw (w) literaturze. Esej o „poezji czynnej” Mirona Białoszewskiego i Edwarda Stachury, Bydgoszcz 1987 (rozdz. o Białoszewskim, m.in. Miron Białoszewski: wypowiedź i teatr).

Z.W. Solski, Fiszki Tadeusza Różewicza. Technika kompozycji w dramacie i poezji, Opole 2011.

„Tętno pod tynkiem”. Warszawa Mirona Białoszewskiego, red. A. Karpowicz, P. Kubkowski, W.K. Pessel, I. Piotrowski, Warszawa 2013 (m.in. M. Czemarmazowicz, Miron Białoszewski i teatry. Poznańska, Tarczyńska, plac Dąbrowskiego, s. 227–247, tam także pomocna bibliografia).

J. Waligóra, Proza Tadeusza Różewicza, Kraków 2006.

K. Wyka, Różewicz parokrotnie, Kraków 1969.

 

Rozmowy:

Wokół dramaturgii otwartej (K. Puzyna, T. Różewicz), „Dialog” 1969, nr 7; Koniec i początek (K. Puzyna, T. Różewicz), „Dialog” 1974, nr 6.

Trzeba odwagi (D. Ratajczakowa, T. Różewicz), „Teatr” 1997, nr 7-8.

 

- Wykazy premier znajdują się na wortalu Instytutu Teatralnego w Warszawie: www.e-teatr.pl;  przy każdej premierze (po 2003 roku) znajduje się obszerny wybór recenzji prasowych, można też zamówić kwerendę materiałów dla premier sprzed 2003 roku.

Od nr. 1/2012 „Teatru” w Internecie dostępne są wybrane artykuły z bieżących numerów na stronie www.teatr-pismo.pl/

Wybrane artykuły z „Didaskaliów” dostępne są w Internecie na stronie www.didaskalia.pl

Spisy treści czasopism teatralnych od 2000 roku dostępne są na stronie internetowej http://katalog.czasopism.pl