Herb wygnania. Diarystyka Drugiej Emigracji

Uwaga! Uczeń może dokonać wyboru tekstów spośród wymienionych w bibliografii podmiotowej, jednak praca powinna stanowić omówienie problemu, nie zaś monografię
(np. dziennika Gombrowicza).

 

Dyspozycje:

  • Dlaczego dziennik? Omów problem wyboru formy przekraczającej granice narracji fabularnej, jego przyczyny i konsekwencje;
  • Przeprowadź analizę stylu autokreacji w dzienniku;
  • Zastanów się, jak wykorzystywane są ustalone formy literackie, omów elementy poetyki dziennika: sylwa (Gombrowicz, Herling), esej (Herling, Czapski), autobiografizm (Lechoń, Bobkowski), dziennik podróży (Stempowski);
  • Miejsce wygnańca: przeprowadź interpretację dziennika jako przestrzeni diagnozy sytuacji i kondycji emigranta;
  • Różne patriotyzmy, ta sama Polska. Omów problem Polski i polskość traktowanej jako temat i punkt odniesienia;
  • Omów problem modelowania odbioru tekstu osobistego przeznaczonego do druku (skrajne przykłady – Bobkowski: wieloletnia redakcja gotowego dziennika; Czapski – autorski wybór niewielkich fragmentów niewydanej całości).

 

Literatura podmiotowa:

  • Witold Gombrowicz, Dzienniki, t. I – III, wyd. III krajowe (I. w nowej edycji), Kraków 1997;
  • Gustaw Herling-Grudziński, Dziennik pisany nocą, 1971-1988, wyd. I krajowe, Warszawa 1990, wyd. II krajowe Warszawa 1995-96 (t. I - IV), wyd. III krajowe Kraków 2012 (t. I - II);
  • Jan Lechoń, Dziennik, wyd. I krajowe Warszawa 1993;
  • Andrzej Bobkowski, Szkice piórkiem, wyd. I krajowe Warszawa 1995, wyd. II popr. Warszawa 1997;
  • Józef Czapski, Wyrwane strony, Warszawa 1993, lub wyd. II Warszawa 2010;
  • Jerzy Stempowski, Od Berdyczowa do Lafitów, oprac. A.S. Kowalczyk, Wołowiec 2001.

 

Literatura przedmiotu:

Buntownik, cyklista, Kosmopolak: o Andrzeju Bobkowskim i jego twórczości, red. J. Klejnocki i A. St. Kowalczyk, Warszawa 2011;

J. Błoński, Forma, śmiech i rzeczy ostateczne. Studia o Gombrowiczu, Kraków 1994;

W. Bolecki, Emigracyjność – „polityczność” – historia literatury, w: tenże, Polowanie na postmodernistów, Kraków 1999;

M. Czermińska, Trzy postawy autobiograficzne, w: taż, Autobiograficzny trójkąt: świadectwo, wyzwanie i wyznanie, Kraków 2000;

B. Dorosz, Nowojorski pasjans, Warszawa 2013 (dot. J. Lechonia);

M. Głowiński, Powieść a dziennik intymny, w: tenże, Style odbioru, Kraków 1997;

R. Habielski, Niezłomni, nieprzejednani: emigracyjne „Wiadomości” i ich krąg 1940-1981, Warszawa 1990;

R. Habielski, Życie społeczne i kulturalne emigracji, Warszawa 1999;

M. Janion, Dziwaczny wzrost, w: Czapski i krytycy, red. M. Kitowska-Łysiak i M. Ujma, Lublin 1996 (lub „ResPublica Nowa” 1993 nr 11);

J. Jarzębski, Gra w Gombrowicza, Warszawa 1982;

J. Jarzębski, Literatura polska na wygnaniu 1939-1950, w: tenże, W Polsce czyli wszędzie, Warszawa 1992;

J. Jarzębski, Pożegnanie z emigracją; o powojennej prozie polskiej, Kraków 1998;

Jerzy Giedroyc: kultura, polityka, wiek XX, red. A. Mencwel et al., Warszawa 2009.

W. Karpiński, Herb wygnania, Paryż 1999 (lub kolejne wydania: Warszawa 1998 i 2012);

A. St. Kowalczyk, Nieśpieszny przechodzień i paradoksy. Rzecz o Jerzym Stempowskim, Wrocław 1997;

A. St. Kowalczyk, Giedroyc i „Kultura”, Wrocław 1999;

Z. Kudelski, Studia o Herlingu-Grudzińskim: twórczość – recepcja – biografia, Lublin 1998;

P. Lejeune, Pakt autobiograficzny, tłum. A. Labuda, w: tenże, Wariacje na temat pewnego paktu, Kraków 2001;

Z. Stefanowska, Dziennik Herlinga-Grudzińskiego, w: Literatura źle obecna: (rekonesans), Londyn 1984 (i następne);

R. Zimand, Wojna i spokój, w: tenże, Wojna i spokój. Szkice trzecie, Londyn 1984 (dot. A. Bobkowskiego).