Kształtowanie przestrzeni w teatrze XX i XXI wieku

Dyspozycje:

Uczeń może dokonań wyboru spośród wskazanych zagadnień.

  • Przedstaw definicję „przestrzeni teatralnej”;
  • Przedstaw definicję „przestrzeni scenicznej;
  • Zaprezentuj teatr Richarda Wagnera w Bayreuth jako wzór dla XX-wiecznej architektury teatralnej;
  • Omów pierwsze próby rozbicia konwencjonalnej przestrzeni scenicznej przez reformatorów początku XX wieku (Edward Gordon Craig, Adolphe Appia, teoretycy Bauhasu, Erwin Piscator, Wsiewołod Meyerhold);
  • Zaprezentuj przedstawienia w miejscach nieteatralnych (stadiony, cyrki, place miejskie, ogrody, tzw. wolna przestrzeń);
  • Omów przestrzeń gry w koncepcjach reformatorów z lat trzydziestych (Iwo Gall, Jacques Copeau);
  • Omów zagadnienie budynku teatralnego jako przestrzeni teatralnej (przedstawienia wymagające przemieszczania się widzów);
  • Omów zagadnienie: przestrzeń teatralna jako miejsce performatywne;
  • Zastanów się i opisz jaką rolę odgrywa scenografia w kształtowaniu przestrzeni scenicznej i teatralnej (np. Jana Maciejowskiego i Zofii Wierchowicz „maszyna do grania Szekspira”, podesty wyprowadzające akcję sceniczną na widownie (np. Dziady Swinarskiego);
  • Omów jaką funkcję pełnią media w rozszerzaniu przestrzeni teatralnej.

Literatura podmiotowa:

A. Appia, Dzieło sztuki żywej, Warszawa 1974 [seria: Teorie Współczesnego Teatru];

P. Brook, Pusta przestrzeń, Warszawa 1981 [seria: Teorie Współczesnego Teatru];

E.G. Craig, O sztuce teatru, Warszawa 1964 i wyd. nast. [seria: Teorie Współczesnego Teatru];

G. Fuchs, Scena przyszłości, Gdańsk 2004;

I. Gall, Mój teatr, Kraków 1964;

Myśl teatralna polskiej awangardy 1919-1939. Antologia, wybór i wstęp S. Marczak-Oborski, Warszawa 1973 (autorzy tekstów: Pronaszko, Syrkus, Gall);

E. Piscator, Teatr polityczny, Warszawa 1983 [seria: Teorie Współczesnego Teatru];

A. Pronaszko, Zapiski scenografa, Warszawa 1976;

Przestrzeń w dramacie, teatrze i sztukach plastycznych, red. W. Baluch, M. Lachman,
D. Łarionow, Kraków 2006;

M. Reinhardt, O teatrze i aktorze, Gdańsk 2004 (część: O „teatrze dla pięciu tysięcy”);

O. Schlemmer, Eksperymentalna scena Bauhausu, Gdańsk 2010;

G. Strehler, O teatr dla ludzi, Warszawa 1982 [seria: Teorie Współczesnego Teatru].

 

Literatura przedmiotu:

U. Aszyk, Iwo Gall : poszukiwania teatralne, Łódź 1978;

H. Béhar, Dada i surrealizm w teatrze, przeł. P. Szymański, Warszawa 1975;

H. Brzoza, Konstruktywistyczny teatr Meyerholda, „Sztuka”, 1979, z. 2/6;

J. Copeau, Naga scena, Warszawa 1972, [seria: Teorie Współczesnego Teatru];

D. Bablet, Rewolucje sceniczne XX wieku, Warszawa 1980;

K. Braun, Wielka Reforma Teatru w Europie, Warszawa – Wrocław 1984;

K. Braun, Przestrzeń teatralna, Warszawa 1982;

B. Frankowska, Teatr im. Żeromskiego w Warszawie. 1932-1933, „Pamiętnik Teatralny” 1962, z. 2;

H-T. Lehmann, Teatr postdramatyczny, Kraków 2004;

E. Morawiec, Powidoki teatru, Kraków 1991 (Swinarski, Grzegorzewski);

P. Pavis, Słownik terminów teatralnych, przeł. i oprac. S. Świontek, Wrocław 1998;

T. Pawłowski, Happening, Warszawa 1988;

K. Pleśniarowicz, Kantor, Wrocław 1997, (tu bibliografia dotycząca Kantora);

K. Pleśniarowicz, Przestrzenie deziluzji. Współczesne modele dzieła teatralnego, Kraków 1996;

Z. Strzelecki, Kierunki scenografii współczesnej, Warszawa 1970;

Z. Taranienko, Przestrzenie Szajny, Rzeszów 2009;

Z. Taranienko, Teatr narracji plastycznej, „Format”, 1994, nr 1-4 (14/17);

Z. Taranienko, Trzask pękających parawanów. Jerzy Grzegorzewski w Teatrze Studio, Warszawa 2006;

D. Wiles, Krótka historia przestrzeni teatralnych, Warszawa 2012 (przede wszystkim rozdz. 6, 7 i 8).