Temat szkolny XLV OLiJP - Dialogi dzieł poprzez wieki

Dialogi dzieł poprzez wieki.

Typy i funkcje nawiązań intertekstualnych w literaturze różnych epok.

Zadaniem osób podejmujących ten temat jest zapoznanie się z podstawowymi opracowaniami dotyczącymi zjawiska intertekstualności, a następnie samodzielną analizą kilku (3-4) utworów z różnych epok z punktu widzenia zachodzących w nich nawiązań intertekstualnych. Praca powinna ukazywać w konkretnych realizacjach literackich następujące zjawiska i problemy – wybrane w związku z właściwościami omawianych utworów:

1. Sposoby odnoszenia się dzieła literackiego do innych dzieł, do norm literackich (gatunkowych, stylistycznych, wersyfikacyjnych…), do tradycji literackiej.

2. Dzieło literackie w przestrzeni intertekstualnej. Jak utwór wyznacza przestrzeń, w której się sytuuje i uczestniczy?

3. Pojęcie dialogowości literackiej i jej przejawy w wybranych utworach. Naśladowanie (imitacja), wpływy i zależności a dialogowość i intertekstualność.

4. Przejawy intertekstualności wewnętrznej w obrębie dzieła.

5. Typy nawiązań intertekstualnych w wybranych utworach.

6. Środki i sposoby międzytekstowych przywołań innych dzieł literackich w utworze na różnych poziomach jego organizacji.

7. Gatunki i odmiany dzieł ze swej istoty oparte na nawiązaniach intertekstualnych. Kwestia mimetyzmu formalnego.

8. Nawiązania do pozaliterackich form wypowiedzi.

9. Funkcje nawiązań i przywołań intertekstualnych w analizowanych utworach. Jakie znaki intertekstualności są szczególnie nacechowane funkcjonalnie?

10. Intertekstualność a rola czytelnika (gra z czytelnikiem).

Literatura przedmiotu:

Słownik pojęć i tekstów kultury. Terytoria słowa, red. E. Szczęsna, Warszawa 2002, hasło: Intertekstualność.

S. Balbus, Między stylami, Kraków 1993 (szczególnie cz. I, rozdz. 1).

W. Bolecki, Pre-teksty i teksty. Z zagadnień związków międzytekstowych w literaturze polskiej XX wieku, Warszawa 1991.

J. Culler, Presupozycje i intertekstualność, „Pamiętnik Literacki” 1980 z. 3.

E. Dąbrowska, Pejzaż stylowy nowej literatury polskiej. Artystyczne języki, formy, gatunki, Opole 2012 [zwłaszcza rozdz. 3 Kiedy szuka się głosu często znajduje się już głos gotowy (sample, recyklingi, interakcje literatury i kultury)].

E. Dąbrowska, Teksty w ruchu. Powroty baroku w polskiej poezji współczesnej, Opole 2001.

G. Genette, Palimpsesty. Literatura drugiego stopnia, przeł. A. Milecki, w: Współczesna teoria badań literackich za granicą. Antologia, oprac. H. Markiewicz, t. IV, cz. 2, Kraków 1996.

M. Głowiński, Intertekstualność, groteska, parabola: szkice ogólne i interpretacje, Kraków 2000.

M. Głowiński, O intertekstualności, „Pamiętnik Literacki” 1986, z. 4 (przedruk w: tegoż, Poetyka i okolice, Warszawa 1992.

H. Markiewicz, Odmiany intertekstualności, w: tegoż, Literaturoznawstwo i jego sąsiedztwa, Warszawa 1989.

Między tekstami. Intertekstualność jako problem poetyki historycznej. Studia, red. J. Ziomek, J. Sławiński, W. Bolecki, Warszawa 1992.

R. Nycz, Intertekstualność i jej zakresy: teksty, gatunki, światy, w: tegoż, Tekstowy świat. Poststrukturalizm a wiedza o literaturze, Warszawa 1993.

„Pamiętnik Literacki” 1988 , z. 1 i 2 i 1991 z. 4 (przekłady prac badaczy obcych na temat intertekstualności).