Język w wyprawach do innych światów. Osobliwości językowe literatury science fiction i/lub fantasy na przykładzie innowacji leksykalnych i gramatycznych wprowadzanych w tekstach tego gatunku/tych gatunków

Dyspozycje: 

Zapoznaj się przynajmniej z trzema pozycjami różnych autorów z listy do wyboru. Podczas lektury zwróć uwagę na innowacyjne elementy językowe (leksykalne i gramatyczne), które współtworzą obraz świata przedstawionego. Opisz te środki językowe i wyjaśnij funkcję, jaką pełnią w danym utworze. Pamiętaj o zagadnieniu stylizacji.

Zastanów się nad wpływem gatunku utworu na jego język. Możesz w tej części rozważań odwołać się także do własnych wcześniejszych lektur, np. powieści Andrzeja Sapkowskiego, Johna R.R. Tolkiena, George’a R.R. Martina, Terry’ego Pratchetta, Joanne K. Rowling. W wypadku literatury obcej pamiętaj, że ocenia się język przekładu.

Lektury:

Jacek Dukaj, Inne pieśni 1, 2, Kraków 2016.

Jacek Dukaj, Lód, Kraków 2007 i wyd. nast.

Jacek Dukaj, Perfekcyjna niedoskonałość: pierwsza tercja progresu, Kraków 2004 i wyd. nast.

Jacek Dukaj, Xavras Wyżryn, SuperNowa, Warszawa 1997.

albo

Jacek Dukaj, Xavras Wyżryn i inne fikcje narodowe, Kraków 2008 i wyd. nast.

Stanisław Lem, Cyberiada, Kraków 2015.

Stanisław Lem, Kongres futurologiczny, Kraków 2016.

Stanisław Lem, Maska, Kraków 1988.

Stanisław Lem, Powrót z gwiazd, Warszawa 1961 i wyd. nast.

Janusz A. Zajdel, Paradyzja, Warszawa 1984 i wyd. nast.

Ted Chiang, Historia twojego życia, przeł. M. Jakuszewski, D. Kopociński, A. Sylwanowicz, Poznań 2016.

Peter Watts, Ślepowidzenie, przeł. W.M. Próchniewicz, Warszawa 2008 i wyd. nast.

Opracowania:

Encyklopedia języka polskiego, red. S. Urbańczyk, M. Kucała, Wrocław–Kraków–Warszawa 1999.

Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia, red. R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, H. Wróbel, Warszawa 1998.

R. Grzegorczykowa, Wykłady z polskiej składni, Warszawa 1998.

Język polski. Kompendium, red. M. Derwojedowa, H. Karaś, D. Kopcińska, Warszawa 2005.

A. Markowski, Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Warszawa 2005.

T. Piotrowski, Lem – nowator językowy, w: „Quart. Kwartalnik Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego” 3-4(37-38)/2015, https://quart.uni.wroc.pl/pl-37/

Z. Saloni, M. Woliński, R. Wołosz, W. Gruszczyński, D. Skowrońska, Słownik gramatyczny języka polskiego, Warszawa 2012.

A. Potocka-Woźniak, Różnorodność neologizmów w opowiadaniu Stanisława Lema Kongres futurologiczny, w: https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/handle/11320/9717

Z. Saloni, M. Świdziński, Składnia współczesnego języka polskiego, Warszawa 1998.

Słownik gramatyki języka polskiego, red. W. Gruszczyński, J. Bralczyk, Warszawa 2002.

R. Tokarski, Słownictwo jako interpretacja świata, w: Współczesny język polski, red. J. Bartmiński, Lublin 2001, s. 343–370.

R. Tokarski, Światy za słowami. Wykłady z semantyki, Lublin 2013, rozdz. 2.3.3, Język interpretuje świat, rozdz. 3. O względności językowych światów i rozdz. 4 Kategoryzacje w języku i tekście, s. 62–134.

K. Uniłowski, Lord Dukaj, czyli fantasta wobec mainstreamu, w: 20 lat literatury polskiej 1989–2009, t. 1, cz. 2., Życie literackie po roku 1989, Katowice 2011, s. 258–275.

K. Wątroba, „Ponieważ język”, „Lód” Dukaja i problem niewyrażalności, w: Wyobraźnia, pamięć, tożsamość: studia, szkice, interpretacje, red. E. Krzyńska-Nawrocka, M. Nawrocki, Tarnów 2014, s. 61–70.

Wielki słownik języka polskiego, red. P. Żmigrodzki, https://wsjp.pl/index.php?pwh=0

D. Zdunkiewicz-Jedynak, Wykłady ze stylistyki, Warszawa 2008.

 

Pomocne tutaj mogą być także bibliografie i opracowania zamieszczone do tematów szkolnych z lat ubiegłych:

Od Homera do Tolkiena… i dalej. Fantasy i gatunkowe tradycje eposu, https://olijp.pl/?q=node/6377

Fantastyka w przestrzeni kultury (dawnej i współczesnej, druku i multimediów), https://www.olijp.pl/?q=node/70 a także artykuł L. Będkowskiego, Science fiction jako odmiana literatury imaginacyjnej, w: Prace Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Częstochowie, seria „Filologia Polska – Historia i Teoria Literatury”, z. 4, Częstochowa 1994, s. 15–25, https://bazhum.muzhp.pl/artykul/lista/?generalQuery=Science+fiction+jako+odmiana+literatury+imaginacyjnej